The development cycle of the predatory mite Calvolia fraxini (Tyroglyphidae, Acarina)


Kielczewski, B.; Seniczak, S.

Prace Komisji Nauk Rolniczych i Komisji Nauk Lesnych 34: 83-88

1972


The authors presented the whole development cycle of the mite Calvolia fraxini, distinguishing the unobserved up to date developmental stages of two heteromorphic generations (spring and summer generations — Table 1). The development of this mite is closely synchronized with that of its hosts insects — Leperisinus fraxini (Panz.) and L. orni (Fuchs). It attacks all praeimaginal stages of these bark beetles but prefers weak or dead individuals.

POZNAŃSKIE
TOWARZYSTWO
PRZYJACIÓŁ
NAUK
WYDZIAŁ
NAUK
ROLNICZYCH
I
LEŚNYCH
PRACE
KOMISJI
NAUK
ROLNICZYCH
I
KOMISJI
NAUK
LEŚNYCH
TOM
XXXIV
1972
BOHDAN
KIEŁCZEWSKI,
STANISŁAW
SENICZAK
CYKL
ROZWOJOWY
DRAPIEŻNEGO
ROZTOCZA
CALVOLIA
FRAXINI
E.
T
U
R
K
ET
F.
T
U
R
K
(TYROGLYPHIDAE,
ACARINA)
•Gatunek
Calvolia
fraxini
opisany
został
na
podstawie
stadium
hy-
popus,
gdyż
jak
twierdzą
autorzy
(E.
i
F.
T
ii
r
k
1957)
tylko
to
stadium
rozwojowe
było
dotąd
znane.
Przy
tym
sugerują
oni,
że
może
to
być
ten
sam
gatunek,
który
Zachwatkin
opisał
w
roiku
1941
jako
Calvolia
elliptica,
chociaż
podkreślają
pewne
drobne
różnice
w
ilości
włosków
na
stopach
odnóży
trzeciej
pary.
Hodowle
laboratoryjne
tego
gatunku,
prowadzone
w
latach
1967
1968
z
materiałów
wyjściowych,
zebranych
w
żerowiskach
korników
Leperisinus
fraxini
i
L.
orni
na
terenie
leśnictwa
Siemianice
koło
Kępna,
pozwoliły
nam
na
prześledzenie
całego
cyklu
rozwojowego,
który
ilustruje
tabela
1.
Wynika
z
niej,
że
rozwój
jest
bardzo
skomplikowany
i
ściśle
zsynchronizowany
z
rozwojem
żywiciela,
którym
może
być
Le-
perisinus
fraxini
łub
L.
orni.
Dokładny
opis
morfologiczny
poszczegól-
nych
stadiów
rozwojowych
będzie
przedmiotem
odrębnej
pracy
S.
S
e
-
n
i
c
z
a
k
a;
na
tym
miejscu
pragniemy
jedynie,
opierając
się
na
termi-
nologii
Chmielewskiego
(1957),
przedstawić
pełny
cykl
rozwojowy
gatunku
Calvolia
fraxini
oraz
zwrócić
szczególną
uwagę
na
występowanie
dwóch
heteromorficznych
pokoleń,
ilustrując
jednocześnie
różnice
w
wy-
glądzie
samic
pokolenia
wiosennego
(ryc.
2)
i
letniego
(ryc.
3).
Stadium
hypopus
(ryc.
1)
ma
charakter
przetrwalnikowy;
okazy
silnie
schitynizowane
i
nie
pobierają
pokarmu
(brak
przewodu
pokar-
mowego),
co
pozwala
im
przetrwać
łącznie
okres
około
10
miesięcy.
Tym
też
można
wytłumaczyć,
że
osobniki
właśnie
tego,
a
nie
innego
stadium
zostały
pierwotnie
zauważane
i
opisane.
Okazy
w
stadium
hypopus
pojawiają
się
już
w
sierpniu,
bardzo
ruchliwe
i
gromadzą
się
wokół
poczwarek
kornika.
Po
przeobrażeniu
tych
ostatnich
w
chrząszcze,
większość
hypopusów
wchodzi
bezpośrednio
na
korniki
przyczepiając
się
do
pokryw
i
sternitów
brzusznych
i
wraz
z
gospodarzem
opuszczają
miejsce
wylęgu.
Niektóre
jednak
przyczepiają
się
do
roztoczy
z
rodziny
Celaenospidae,
które
z
kolei
przytwierdzone
specjalną
wydzieliną
do
korników
przenoszone
dalej.
Może
tutaj
za-
tem
zachodzić
zjawisko
podwójnej
forezji.
W
okresie
wiosennym
jed-
nak
hypopusy
spotykano
jedynie
pod
pokrywami
chrząszczy.
s•
84
B.
Kiełczewski,
S.
Seniczak
[2]
Po
przezimowaniu
wraz
,
z
kornikiem
i
przedostaniu
się
do
chodnika
macierzystego,
hypopus
opuszcza
swego
gospodarza
i
przeobraża
się
w
deutonimfę.
Ta
z
kolei,
przebywając
i
żerując
na
jajach
kornika
powięk-
sza
swoją
objętość
i
przemienia
się
w
postać
dojrzałą
samicę
lub
sam-
ca.
Samice
żerują
na
jajach
kornika
wgniatając
również
odnóżami
ich
po
-
100
Y
7
Ryc.
1.
Hypopus
strona
wentralna
Fig.
1.
Hypopus
ventral
wiew
wierzchnię,
a
po
kopulacji
powoli
grubieją
(2
-
3-krotnie
powiększając
swoją
objętość),
znoszą
jaja
przez
okres
5
-
6
dni,
po
czym
giną
w
nyżach
jajowych
kornika.
Jaja
składane
w
groniastych
skupieniach,
które
otaczają
zwykle
ciało
samicy.
Po
4
-
5
dniach
z
jaj
lęgną
się
larwy,
które
w
pierwszym
etapie
zjadają
osłonki
jaj
roztocza
i
resztki
jaja
kornika,
a
następnie
rozchodzą
się
po
chodnikach
macierzystych
chrząszcza.
Prze-
jawiają
w
tym
czasie
tendencję
do
wchodzenia
pomiędzy
włókna
łyka
[3]
Cykl
rozwojowy
roztocza
Calvolia
fraxini
85
i
część
z
nich
drogą
wyszukuje
larwy
kornika.
Po
wylince
larwy
przeobrażają
się
w
protonimfy,
które
nadal
żerują
na
jajach
lub
świeżo
wylęgłych
larwach
kornika,
często
przegryzając
ich
oskórek
i
wyjadając
wnętrze.
Miejscem
żeru
protonimf
często
puszki
głowowe
larw
kor
-
f
Ryc.
2.
Samice
I
(wiosenne)
strona
wentralna
Fig.
2.
Females
I
(spring)
ventral
wiew
ników.
Z
kolei
przechodzą
one
w
stadium
deutonimfy,
lecz
i
w
tej
fazie
rozwoju
osobniki
roztocza
w
dalszym
ciągu
atakują
larwy
kornika.
Deu-
tonimfy
przeobrażają
się
następnie
w
dorosłe
postacie
samic
i
samców
let-
niego
pokolenia,
zupełnie
'różniące
się
morfologicznie
od
pokolenia
wio-
sennego.
Po
kopulacji,
jeszcze
tego
samego
dnia
samice
rozpoczynają
składanie
jaj,
których
całkowita
ilość
może
wynosić
od
około
100
do
140
sztuk.
Pokolenie
to
różni
się
od
pokolenia
wiosennego
także
zachowaniem
się
samicy,
wyglądem
jaj
i
sposobem
ich
składania.
Samica
jest
ruchliwa,
a
jaja
składa
bezładnie
pojedynczo
lub
po
kilka
w
'chodnikach
larwal-
nych
kornika.
Po
tygodniu
lęgną
się
larwy,
.które
znacznie
mniej
dra-
86
B.
KiełczewSki,
S.
Seniczak
[4]
pieżne
od
larw
pierwszego
pokolenia
i
odżywiają
się
głównie
resztkami
larw
kornika.
Przekształcają
się
one
w
postać
protonimfy,
która
po
krót-
kim
żerze
przechodzi
w
stadium
hypopus.
k
Ryc.
3.
Samice
II
(letnie)
strona
wentralna
Fig.
3.
Females
II
(summer)
ventral
wiew
Ocena
roli
biocenotycznej
omawianego
gatunku
nie
jest
łatwa.
Nie-
wątpliwie
ogranicza
on
populacje
korników-gospodarzy,
ale
przejawia
raczej
tendencje
do
atakowania
osobników
słabych,
obumierających
lub
martwych.
Wydaje
się,
że
w
porównaniu
z
takimi
zdecydowanie
drapież-
nymi
gatunkami
jak
Pyemotes
scolyti
O
u
d.,
Digamasellus
quadrisetus
Berl.
czy
Iponemus
gaebleri
(Schaarschm.)
(Kiełczewski
i
[5]
Cykl
rozwojowy
roztocza
Calvolia
fraxini
87
Michalski
1962,
Kiełczewski
i
Bałazy
1965, 1966,
Lind-
quis
t
1969)
wykazuje
on
przynajmniej
w
niektórych
stadiach
roz-
wojowych
wyraźniejsze
skłonności
do
nekrofagizmu.
Poza
tym
ob-
serwowano
również
jak
larwy,
proto-
i
deutonimfy
pierwszego
pokolenia,
Tabela
1
Cykl
rozwojowy
roztocza
Calvolia
fraxini
i
jesionowców
Development
cycle
of
the
mite
Calvolia
fraxini
and
ash
bark
beetles
Miesiące
Rozwój
jesionowca
Rozwój
roztocza
Pokolenie
Months
Development
of
bark
beetle
Development
of
the
mite
Generation
-
VI
Rójka
i
przelot
na
drzewa
Hypopus
przenoszony
przez
chrząszcza
Swarming
and
flight
on
trees
Hypopus
transferred
by
bark
beetle
I
Drążenie
chodników
macierzystych
Deutonimfy
Boring
of
the
mother
galleries
Deutonymphae
Jaja
Samice
i
samce
I
(wiosenne)
i
jaja
Eggs
Females
and
males
I
(spring)
and
eggs
Larwy
Larwy
Larvae Larvae
Protonimfy
Protonymphae
VII
Deutonimfy
II
Deutonymphae
Samice
i
samce
II
(letnie)
Females
and
males
II
(summer)
Poczwarki
Jaja
Pupae
Eggs
Larwy
Larvae
Protonimfy
Protonymphae
VIII
-
XII
Wylot
młodego
pokolenia
Hypopus
Emergence
of
the
young
generation
Żer
uzupełniający
XII
-
IV
Supplementary
feed
Zimowanie
w
korze
jesionów
Hibernation
in
the
ash
bark
88
B.
Kielczewski,
S.
Seniczak
[6]
żerując
w
jajach
korników
uszkadzały
lub
niszczyły
znajdujące
się
w
nich
poczwarki
pasożytującego
kruszynka
(Trichogramma
sp.).
Obserwo-
wano
również,
najczęściej
wśród
dorosłych
samic,
rzadziej
u
innych
sta-
diów
rozwojowych
przypadki
kanibalizmu.
LITERATURA
1.
Bałazy
S.,
KieIczewski
B.
(1965):
Tarsonemoides
gaebleri
S
c
h
a
a
r
s
c
h.
(Acani,
Tarsonemidae)
jajożerny
roztocz
w
żerowiskach
kornika
drukarza,
Ips
typographus
i(LJ.
Pol.
Pismo
Ent.,
Ser.
B,
1
-
2
(37
-
38).
2.
Chmielewski
W.
(1957):
Zagadnienie
terminologii
używanej
w
odniesie-
niu
do
stadiów
rozwojowych
roztoczy
z
podrzędu
Sarcoptiformes.
Pol.
Pismo
Ent.,
37
(3).
3.
Kiełczewski
B.,
Bałazy
S.
(1966):
Zagadnienie
drapieżnictwa
roztoczy
(Acarina)
na
jajach
korników
(Scolytidae
Col.).
Ekologia
Pol.
Ser.
B,
12
(2).
4.
K
i
e
ł
c
z
e
w
s
k
i
B.,
Michalski
J.
(1962):
Wpływ
roztoczy
(Acarina)
na
gę-
stość
populacji
ogłodków
(Soolytinae).
Zesz.
Probi.
Post.
Nauk,
Roln.
35.
5.
Lin dquist
E.
E.
(1969):
Review
of
Holarctic
tarsonemid
mites
(Acarina:
Prostigmata)
parasitizing
eggs
of
Ipinae
bark
beetles.
Ent.
Soc.
Canada,
60.
6.
T
ii
r
k
E.,
T
u
r
k
F.
(1957):
Systematik
und
Okologie
der
Tyroglyphiden,
Mittel-
europas.
Beitrage
zur
Systematik
und
Okologie
Mitteleuropaischer
Acarine.
Herausgegeben
von
Hans
Jtirgen
Stammer.
Bd.
I,
T.
I.
In.stytut
Ochrony
Lasu
Wyższej
Szkoły
Rolniczej
w
Poznaniu
BOHDAN
KIELCZEWSKI
AND
STANISŁAW
SENICZAK
DEVELOPMENT
CYCLE
OF
THE
PREDATORY
MITE
CALVOL/A
FRAXINI
E.
T
U
R
K
ET
F.
TURK
(TYROGLYPHIDAE,
ACARINA)
AGAINST
A
BACKGROUND
OF
A
BIOLOGY
OF
THE
ASH
BARK
BEETLES
LEPERISINUS
FRAXINI
(P
A
N
Z.)
AND
L.
ORNI
(F
U
C
H
S)
(SCOLYTIDAE,
COLEOPTERA)
AS
ITS
HOSTS
Smmrna.ry
The
authors
presented
the
whole
development
cycle
of
the
mite
Calvolia
fraxini,
distinguishing
the
unbbserved
up
to
date
developmental
stages
of
two
heteromorphic
generations
(spring
and
summer
generations
Table
1).
The
deve-
lopment
of
this
mite
is
closely
synchronized
with
that
of
its
hosts
insects
Leperisinus
fraxini
(P
a
n
z.)
and
L.
orni
(F
u
c
h
s).
It
attacks
,all
praeimaginal
stages
of
these
bark
beetles
but
prefers
weak
or
dead
individuals.